Ekonomideki son gelişmeleri onlardan dinleyin Kaynaklar ve Kaynak Yaratanlar
Prof. Dr. Sefer ŞenerNazan Eke /İstanbul Üniversitesi Öğretim
Özellikle tekstille ilgili, biliyorsunuz tekstilin gözden çıkarıldığı ya da gelecek dönemde çok da Türkiye’nin gündeminde olmayacağı falan konuşulduğu bir dönemde, Avrupa Birliği’nde 100 milyar euroluk tekstil üretildiğini söylemesi aslında çok anlamlı. Çünkü biliyorsunuz neredeyse bütün bildiğimiz önemli tekstil markaları İtalya’da, İspanya’da. Dolayısıyla tekstil ölmeyecek bir sektör aslına bakıldığında; istihdam açısından da son derece önemli bir sektör, onu söyleyelim. Diğer taraftan ürün dediğimiz, bu 'güvenilir ürün' dediğimiz noktada katma değeri yüksek ürün demek aslında. Sürdürülebilirliği sağlamış ürün demek güvenilir ürün demek, markalaşmış ürün demek.
Ahmet Öksüz/TİM Başkan Vekili / İTHİB Yönetim Kurulu
Avrupa’da hâlâ tekstilde büyük üretim var; 100 milyar euro civarında Avrupa’nın hâlâ tekstil üretimi var. Bakın, bir taraftan diyoruz ki
Tekstil artık üçüncü ülkelerin işi', ama Avrupa’da hâlâ çıkmamış. Ama çok farklı ürünler üretiyor, teknik tekstiller üretiyor. Türkiye’de de bu konuda hakikaten güzel gelişmeler var. Firmalarımız da var; biz de kendi firmamızda böyle birkaç farklı alanda teknik tekstillerde yatırımlar yaptık. Tabii ki Türkiye’nin ciddi bir tekstil altyapısı var; tamamen buralarla biz işletmeleri dolduramayız, bu da bir gerçek. Ama oradan ne kadar pay alabiliriz Avrupa’nın bu tekstil pazarından, biraz ona kafa yormamız gerekiyor.
Orhan Aydın Orhan Aydın / ASKON Genel Başkanı
Biz şu anda dünya ticaretinde yaklaşık yüzde 1’lik pay alıyoruz Hocam. Toplam dünyadaki ticaretin Türkiye’ye bakıldığında, ihracatımızı, ticaretimizi koyduğumuzda yaklaşık yüzde 1’lik payını alıyoruz. Lakin Amerika’nın ithal ettiği ürünler grubuna bakılırsa henüz yüzde 0,5’lerdeyiz. Dolayısıyla dünyanın yüzde 1’ini satarken Amerika’nın sadece aldığı ürünlerin yüzde 0,5’lik kısmındayız. Yani bir omuzla, evet, çok rahat bir şekilde aslında normalimize ulaşabiliriz. Yani 0,5’ten 1’e ulaşabiliriz. 0,5’ten 1’e ulaştığımız zaman da bizim ihracatımızda yüzde 30’luk, yüzde 35’lik bir hızlı bir artışa etki sağlayacağını görüyoruz ve Türkiye’nin de ihracatında birinci sıraya oturacak ülke olduğunu görüyoruz.
Dijital Dünyada Yeni İş Modelleri
Recep Erçin - EGD Genel Sekreteri
Çok önemli bir şey tarımı korumak, çiftçiyi korumak. Fındık fiyatları düşüyor, çıkıyor; mısır fiyatları dalgalanıyor. Genelde tüccarla çalışıyor çiftçi; tüccarla çalıştığı için finansman maliyetleri, 'Faizden dolayı bereketsiz bir iş yapıyoruz' dedi. Bu faizin yüksekliğinin en büyük bereketsizliği aslında çiftçiye yansıyor maalesef. Tabii çiftçinin ürettiği ürünleri, üreticinin daha doğrusu sadece çiftçi demeyelim; yani küçük aile işletmelerinden tutun da evinde el işi yapandan tutun da küçük esnaftan tutun da bunların önce ulusal pazara, sonra uluslararası pazara ürünlerini ulaştırması durumu var.
İlker Mehmet Sağlam - İmeceMobil Genel Müdürü
Biz mesela perakendede bir tüketici bir kravat alacağız, ne yapıyoruz? Bütün e-ticaret sitelerine bakıyoruz, mağazalara bakıyoruz, fiyat karşılaştırıyoruz. Çiftçinin böyle bir imkânı yoktu; ya kendi kasabasında en fazla yan kasabaya gidip gübre fiyatı sorabilir, yan ildeki gübre fiyatını bilmiyordu. Bizim hacimlerden daha ziyade bu işi artık şu noktaya getirmiş olmamız bir İş Bankası ferdi olarak beni çok mutlu ediyor: Yerelde, ilçelerde aynı markanın yemi, gübresi ya da ekipmanı üzerinden bayiler arasında fiyatları indirmek zorunda kalınan bir iklim yaratabildiğimiz; bayiler açısından da başka il ve ilçelere satış yaratılabilen bir iklim yaratabildiğimiz, bunun nüvesini gördüğümüz şey beni çok tatmin ediyor.
Ünal Çapkan - Pazarama Genel Müdür Yardımcısı
Pazarama Destek Ol” çatısı altında Türkiye’deki yerel üreticilere, kooperatiflere, kadın üreticilere destek oluyoruz. İş Bankası’nın liderliğinde Türkiye’deki kadın çiftçiye yönelik bir programımız var. Bu programda biz belli koşullar altında Türkiye’deki kadın üreticilere, kadın çiftçilerimize komisyon destekleri, kargo destekleri sağlıyoruz. Bunların yanında tabii bu programda Güvenilir Ürün Platformu’nun bir paydaşıyız; benzer bir inisiyatifi Güvenilir Ürün Platformu da alıyor, Pazarama olarak onun da bir paydaşıyız. Burada sağladığımız desteklerden öte en önemli konu şu: Biz yeni bir pazar açıyoruz ama bu pazara girmenin bir bariyeri de var, bazı engelleri de var. Bu pazara nasıl gireceğini üreticinin biliyor olması lazım.
ÖZEL SUNUM: Dijital Dönüşümle Sinirlari Aşanlar
Özkan Çokaygil - Trendyol Satış ve İş Geliştirme Direktörü
Bugün dünyadaki perakende ticarete baktığımızda aşağı yukarı 30 trilyon Dolar bir büyüklük ölçülüyor." "Peki, bu perakende pazarın içerisinde online’ın payı ne kadar diye baktığımızda, efendim, bugün dünyada ortalama toplam perakendenin yaklaşık yüzde 25’i online ticaretten dönüyor." "Müşteri neyi tercih ediyordu? Çok fazla ürün görmeyi tercih ediyordu, fiyat karşılaştırmayı tercih ediyordu, yorumlara göre deneyimlerden alışveriş yapmayı tercih ediyordu; bu nedenle pazaryerlerinin payı büyüyor. Bir ikincisi pazaryerlerinin büyümesinin sebebi de; pazaryerlerinin iş modeli gereği yatırımı önden pazaryerleri yapıyor. Özellikle 19 yaşın altında olan nüfus, 10 yıl içerisinde şirketlerin sahibi, yöneticisi, karar vericisi olmaya başlayacak ve kendi yetiştikleri dijital dünyadaki alışkanlıklarını iş dünyasına taşımaya başlayacaklar ve rekabet farklılaşmaya başlayacak. O gün 'e-rekabet' dediğimiz bir kavram hayatımıza girecek.
Bugün hepimiz ticaretin içerisinde üretim yaparken rekabeti biliyoruz; rakiplerimizi görüyoruz, dönüyoruz buna göre rekabet ediyoruz. Ama bu nesil gelmeye başladığı andan itibaren, bir sabah uyandığımızda bizim ürünlerimizi, bizim müşterilerimize dijital kanaldan satan ve kim olduğunu bilmediğimiz rakiplerimiz olacak. O yüzden bugünden e-ticaretin, e-ihracatın içerisinde var oluyor olmak şirketlerimize, ülkemize yapacağımız en büyük yatırımlardan bir tanesi diyebiliriz." "Bugün dünyadaki e-ihracatın yüzde 72’sini 5 tane ülkenin yaptığını görüyoruz. Çin en fazla paya sahip yüzde 37 ile; hemen arkasından Amerika, Almanya, İngiltere ve Fransa’yı görüyoruz." "O yüzden e-ihracat için ülkemizin önünde hem çok büyük bir fırsat var hem de tam tersi riskler var. Eğer bu fırsatları değerlendirirsek şu 5 ülke arasında yer alabiliriz. Eğer fırsatları değerlendiremezsek bu 5 ülke bizim ülkemizde daha fazla ürün satmaya, bizim ürettiğimiz ürünlerin yerine kendi ülkelerinde ürettikleri ürünleri bizim tüketicilerimizle buluşturmaya başlayacaklar. O yüzden e-ihracatı geleneksel ihracattan da ayırmamak lazım, bir bütün politika çerçevesinde bakmak gerekiyor. Sadece etkisi e-ihracat yapmak değil, Türkiye’nin üretim gücünü yurt dışına taşıyabilecek en önemli araçlardan birisi olarak görmek gerekiyor.
MURATBEY & WASTELOG İLE BİR GERİ DÖNÜŞÜM DENEYİMİ
Ziyneti Kocabıyık - Gazeteci
Dünyanın çöp yükü; yılda küresel olarak 2,1 milyar ton çöp üretiliyormuş dünyada. Dünyada kişi başına 0,74 kilogram civarında bir çöp üretiliyor ve bunun sadece yüzde 16’sı dünyada geri dönüştürülüyor. Türkiye’de ise yıllık çöp üretimi 32,2 milyon ton; biz biraz daha fazla kişisel çöp üretiyoruz ki 1,15 kilogram günde çöp üretiyormuşuz
Mahir Okay Çelik - Wastelog Kurucusu
Biz atıkların geri dönüşüm süreçlerini dijitalleştiren ve tüketici davranışlarına bu noktayla yön veren bir girişimiz. Bu uygulamayı cep telefonunuza indirdiğiniz zaman size en yakın atık geri dönüşüm kutusunu görebiliyorsunuz, atıklarınızı nasıl geri dönüşüme kazandırabileceğinizi bu uygulama yine size anlatıyor, yönlendiriyor ve gösteriyor ve geri dönüşüm yaptıkça da sizi ödüllendiriyor. Diyoruz ki tüketicilere: 'Tüketici, sen bu ürünü tükettin, elinde boş ambalajın oluştu; bu boş ambalajın 4 tanesini geri dönüşüme kazandırarak 400 gram karbon emisyonunu önlersen bir sonraki alışverişlerinde kullanabileceğin indirim çekleri, parapuanlar gibi faydalar sağlıyoruz size.
Gülnur Uluğ - Muratbey İletişim ve İş Geliştirme Direktörü
Bu projenin en önemli bizce çıktısı da bu. Okay Bey’in de dediği gibi... Biz projeyi bu arada şöyle de genişlettik: Sadece Muratbey ambalajlarını geri dönüşüme atan tüketicilere değil, her türlü atığını geri dönüştüren ve Wastelog yazılımında karbon puanı kazanan herkese ödül veriyoruz. Yani bir pili de atık kutusuna atsanız, bir yağı da yağ dönüşümüne gönderseniz veya bir şişeyi, bir plastiği de artık karbon puanı kazanıyorsunuz ve karbon markette, uygulamanın içindeki markette indirimler kazanabiliyorsunuz.
Emrah Kurum- Sürdürülebilirlik Adımları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı
Biz mesela perakendede bir tüketici bir kravat alacağız, ne yapıyoruz? Bütün e-ticaret sitelerine bakıyoruz, mağazalara bakıyoruz, fiyat karşılaştırıyoruz. Çiftçinin böyle bir imkânı yoktu; ya kendi kasabasında en fazla yan kasabaya gidip gübre fiyatı sorabilir, yan ildeki gübre fiyatını bilmiyordu. Bizim hacimlerden daha ziyade bu işi artık şu noktaya getirmiş olmamız bir İş Bankası ferdi olarak beni çok mutlu ediyor: Yerelde, ilçelerde aynı markanın yemi, gübresi ya da ekipmanı üzerinden bayiler arasında fiyatları indirmek zorunda kalınan bir iklim yaratabildiğimiz; bayiler açısından da başka il ve ilçelere satış yaratılabilen bir iklim yaratabildiğimiz, bunun nüvesini gördüğümüz şey beni çok tatmin ediyor.
PANEL-Yerel perakendede rafa girmek ne kadar kolay Üretici soruyor perakendenin patronları cevaplıyor’’
Cemal Özen - Özen Grup Yönetim Kurulu Başkanı
Aslında perakendenin patronu biz değiliz, perakendenin patronu her zaman alışverişçidir. Rafın sınırlı olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda bir ürün geldiğinde öncelikle patron olan alışverişçinin hangi ihtiyaçlarını karşıladığını, rafımızda hangi eksiği gidereceğini ve o alışverişçinin hangi ihtiyaçlarını karşılayacağı gözüyle bakıyoruz. İkinci etapta gerçekten ürünün sürdürülebilir, doğru fiyat, doğru ambalaj, doğru etiket, doğru lojistik, doğru organizasyon gibi kriterlere bakıyoruz. Yine rafa girmek kadar rafta kalmanın da çok önemli olduğunu paylaşmak isterim.
Yavuz Altun - Happy Center CEO’su
Esasen biz hizmeti satıyoruz, ürünü buradaki arkadaşlarımız satıyor. Tüketici bir ürünü talep ettiği müddetçe biz onu bir yerlerden bulup Fizan'da da olsa bulup bizim satın almacılarımız peşinde koşsa, getirip rafa koymak zorunda. Şimdi gelinen noktada iş bayağı kolaylaştı. Nasıl kolaylaştı? Yapay zekâya soruyor: 'Bunu açalım mı?' Yapay zekâ önce gidiyor Pürsu’yu bütün internette tarıyor; bunun marka değeri ne, piyasada algısı ne kadar, gerçekten rafa koyarsak satar mı bu? Eğer satacak gibiyse zaten diyor ki: 'Aç.' Dolayısıyla raf sınırsız değil, rafın bir sınırı var; biz de onu o 1.000 metrekare alanlar içerisinde optimum bir şekilde yönetmekle mükellefiz
Gökhan Durmaz - Bursa Kebap Evi Genel Müdürü
Burada tabii üreticilere de çok iş düşüyor; işe bakış açısı, kalite, hijyen, ürünün ham maddesinden başlayan serüvenin tamamen izlenebilirliği... Bunlar üretimde çok önemli; son noktaya kadar, çatala kadar bunu takip etmek zorundalar. Güvenilir bir ürün yapmak zorundalar; bunu zaten başaran firmalar, izlenebilirliği olan, sürdürülebilirliği olan firmalar da zaten başarılı oluyor
Özel Oturum: Tasarımın Gücü İle Markalaşma Yolculuğu
Prof. Dr. Figen Yıldırım - İstinye Üniversitesi İİSBF Dekanı
Aslında dünya değişti ama tüketici tarafında anlama boyutu değişmedi; yani anlamaya devam etmek zorundayız. Yıllar önce de böyleydi; anladığımız, araştırdığımız, bulduğumuz, pazardan bulduğumuz, beslendiğimiz bir noktada bunu tasarımla, kreatif bakışla birleştirdiğimizde sonuç çok başka oluyor
Önder Şenol - DeFacto Yatırım, Finans ve Büyümeden Sorumlu Başkanı
Asıl olan yenilenirken müşteriye verdiğimiz sözü korumak; yoksa hani logo, tasarım, mağazanın şekli şemali her zaman değişebilir. Oradaki verdiğiniz söz; marka olarak vaadiniz, müşteri değer önermesi, güven... Bu işte her markanın bir imzası. Müşteriler artık mağazalara önümüzdeki 5-10 yıl içinde sadece ürün almak için değil, içeride bir hikâye, bir paylaşım için girmesini bekliyoruz. Aslında tasarımı en iyi yapan değil, müşterinin bu beklentilerini en hızlı bir şekilde daha küçük ölçekte test edip bunları sahaya indirebilenler kazanacaktır diye düşünüyoruz.
Ömer Barbaros Yiş - Karaca Genel Müdürü
Bizim ihracatla yetinmeyip bir kere marka çıkarmamız lazım. İyi yaptığımız şeyleri daha iyi anlatmamız lazım. İlk başta da ülke olarak sahip çıkmamız lazım. İyi yapılan şeyleri aşağıda görmeyip birazcık onun hakkını vermek gerekiyor. Ama bu duygunun da bizlerde, 'Ya bunlar da olmuş, tamamdır bu iş' dedirtmeden bizim daha da iyi yapmamız gereken bir sürü de şey var. Bu gerçeği de unutmamamız gerekiyor. Biz bunları yaparsak bence markalaşma noktasında da dünyada ileri gideceğiz
Tasarım bir markanın hem imzası hem kimliğini oluşturuyor. Hedef kitlenizi çok iyi tanımanız lazım, işlevsel olmanız lazım, ihtiyaca yönelik bir ürün ortaya koyuyor olmanız lazım. Bunu da hem estetik hem de sade yapmanız lazım. Yerli ve millî marka olmak gerçekten çok değerli ancak sorumluluğu da çok yüksek. Çünkü özünüzü korumanız lazım, aidiyet hissiyatınızı kaybetmemeniz lazım, marka ile tutarlı bir bağda kalmanız lazım. Bu sorumluluğu şu şekilde özetleyecek olursak; hafızayı canlı tutacağız, gelecekle besleyeceğiz ve bu ülkeden, bu topraklardan dünyaya açılacağız. Bu gücümüz var bizim.
Enes Öner - Oğuz Holding
Özel Oturum: Tasarımın Gücü İle Markalaşma Yolculuğu
Hüsne Pamuk - Türkiye'de İş Dünyası Dergisi Yazı İşleri Müdürü
Hepinizin çok yakından hissettiği o hızlı dönüşümün tam da merkezinde yer alan, yeni dünya düzeninde doğru iletişimle büyüme hikâyelerini dinleyeceğiz. Markaların nasıl iyi ürün ürettiği çok değerli ama ürettikleri bu ürünü doğru bir şekilde aktarmaları, etkin bir şekilde aktarmaları, doğru iletişimle şeffaf bir şekilde aktarmaları çok değerli.
Beril Zengin - Türkiye Hastanesi Pazarlama Direktörü
Sağlık iletişiminde tutarlı olmak, şeffaf olmak, bilginin güvenilir kaynaktan iletilmesi son derece aslında önemli. Bu şu demek: Öyle ki kişiler bize canlarını, sevdiklerini ve ailelerini emanet ediyor. Söyledikleriniz, yaptıklarınız ve yaşattıklarınız birbirlerinden uzaklaşırsa bu iletişim ve pazarlama değil, aslında reklam oluyor. Bu kavramlar birbirlerine yaklaştığında siz bir marka oluyorsunuz. İnsan odaklı yaklaşımı hiçbir zaman bırakmamak, Empati yaklaşımının ön planda olması ve mümkünse deneyimin ve tecrübenin ön planda olduğu bir iş planıyla ilerlemek faydalı olur.
Nalan Gülşah Öztürk - Ulusal Un Şirketler Topluluğu İnsan, Kültür ve Kurumsal İletişim
Görünür olmak zamankinden çok daha kolay ama önemli olan görünür olmak değil, güvenilir olmak. Hem iç iletişimde hem dış iletişimde bir kere işin merkezinde insanı iyi duymak, iyi dinlemek bu işin hâlâ en önemli parçası. Samimiyet, güven ve gönül. Hem işe gönül, hem de yaptığımız işi gönülden sevmek, hem de iletişimin merkezine gönülü koymak aslında sizi kendinize yapmak istemediğinizi başkasına da yapmayacağınız denge noktasına getiriyor, empatiye getiriyor.
Biz bir kere Yayla olarak 30 yıldır var olan bir markayız ve bu markanın bütün iletişiminde her zaman için tüketici ne istiyor, önce onu çok iyi gözlemliyoruz.Doğru ürünü, yani hedef kitlenin ne istediğini doğru ölçüp doğru bir ürün yapmadığınız takdirde bizim iletişimde esas olan bir cümle vardır: İyi iletişim yanlış ürünü bir kere sattırır, bir daha sattıramaz. İyi dinlemek çok önemli bir mesele. Konusu ne olursa olsun iletişimcilerin gönlünü ortaya koyması gerekiyor her işindeki sonuç iyi çıksın.
Nuray Erdoğan - Yayla Agro Kurumsal İletişim Müdürü
PANEL - İhracatın başkanları anlatıyor: Dünyaya Satmanın Şifreleri
Hasan Arslan - EGD Başkanı
Bizler ekonomi gazetecileri olarak ihracatı takip ediyoruz; aylık ihracatları, yıllık ihracatları, ihracatlarımız ne kadar arttı... Tabii biz daha çok rakamsal boyutlarıyla ilgileniyoruz; aylık bazda baktığımız zaman 20-23 milyar Dolar arasında değişen bir ihracatımız var aylıkta, yıllığa baktığımız zamansa 280 milyar dolar mal ihracatımız var, hizmet ihracatı hariç. Biz hep rakamlara bakıyoruz; hangi ülkelerde ihracat payımızı artırdık, bunları inceliyoruz. Ama tabii bunların arka planında aslında hikayeler var. Yani bu rakamlar oluşurken ortaya çıkan çok derinlerde hikayeler var."
Kazım Taycı - İHBİR Başkanı
Mevcut dünya konjonktürü, ülkemizdeki ekonomik birtakım gelişmelerden dolayı Türk lirasının döviz karşısında daha kıymetli olmasından dolayı, TL bazındaki maliyetlerimizin enflasyon sebebiyle çok etkilenmiş olmasından dolayı ve döviz bazında belirlemiş olduğumuz dünyanın raflarında oturmakta olduğu birim fiyatlarda satılan ürünlere bu maliyetlerimizi artırıcı unsurları yansıtmakta zorlanıyoruz. Biz kendi içimizde mali toplantılarımızda buna şöyle bir isim verdik Hasan Bey: Enflasyonumuzu ihraç etmekte zorlanıyoruz. Yani böyle bir isim koyduk. Tabii ki 10 Dolara satmakta olduğunuz bir ürünü, yıllardır pazarlarda raflarda oturmuş bir ürününüze '11 Dolar, 12 Dolar yapıyorum' diyemiyorsunuz.
Melisa Tokgöz Mutlu - TİM Yönetim Kurulu Üyesi
Gıda ürünlerine baktığınız zaman, gıda ürünleri arasında sadece çikolata, bisküvi, şekerleme tarafında bir markalaşma var. Onun dışındaki diğer tüm ürünlere baktığınızda genellikle ülke markaları var; ülkenin markalaşması önem arz ediyor. İtalya örneği, Fransa örneği ülke markalarının ne kadar değerli ve rafta ne kadar prim yaptığının en iyi kanıtlarından bir tanesi. Bu yüzden de Türkiye algısını ve markasını daha kuvvetli hale getirmek hem biz STK’ların hem de bakanlıklarımızın önemli görevleri arasında. Siz ne kadar hedef pazarınızdaki hedeflediğiniz müşterinin damak tadına ve tüketim alışkanlığına uygun ürün yaratırsanız orada katma değerli ürün satmaya başlıyorsunuz zaten.